2 marca 2018

Nowe przepisy o znaku towarowym Unii Europejskiej. Najważniejsze zmiany

Udostępnij

Kilka z obowiązujących od 1 października 2017 r. zmian w systemie znaku towarowego Unii Europejskiej może zainteresować przedsiębiorców. Warto np. rozważyć ubieganie się o wyłączność na nowe, nietypowe oznaczenia.

Kilka z obowiązujących od 1 października 2017 r. zmian w systemie znaku towarowego Unii Europejskiej może zainteresować przedsiębiorców. Warto np. rozważyć ubieganie się o wyłączność na nowe, nietypowe oznaczenia.



Obowiązujące regulacje

Omówienie przepisów warto zacząć od krótkiego przedstawienia obowiązującego stanu prawnego, aby sytuacja nie okazała się dla polskich podmiotów mało czytelna. Otóż przez ostatnich kilka lat zagadnienia związane ze wspólnotowym znakiem towarowym regulowało rozporządzenie 207/20091. Uznano, że system jednolitego znaku sprawdził się, a samo rozporządzenie wymaga jedynie rozwinięcia czy uaktualnienia terminologii, co też uczyniono zmieniającym je rozporządzeniem 2015/24242. Obowiązuje ono od 23 marca 2016 r., przy czym wejście w życie części zmian odsunięto w czasie do 1 października 2017 r. Może to być nieco mylące, gdyż od tego samego dnia stosuje się zupełnie nowe rozporządzenie 1001/2017 w sprawie znaku towarowego Unii Europejskiej3, uchylające rozporządzenie 207/2009. W polskiej wersji językowej określa się je mianem tekstu jednolitego. Co do treści, istotniejszych różnic między zmodyfikowanym rozporządzeniem 207/2009 a rozporządzeniem 1001/2017 rzeczywiście nie ma. W przeciwieństwie jednak do krajowego rozumienia pojęcia tekstu jednolitego rozporządzenie 1001/2017 nie jest jedynie prostym naniesieniem wszystkich kolejnych nowelizacji na tekst pierwotnego aktu normatywnego. Ma nową numerację, nową datę i musiało przejść procedurę legislacyjną mniej więcej tak, jak inne unijne akty normatywne.

Najważniejsze zmiany

Zmiany obowiązujące od 1 października 2017 r. dotyczą przede wszystkim trzech zagadnień:

  • znaków towarowych gwarancyjnych,
  • przedstawialności znaku oraz
  • różnego rodzaju regulacji o charakterze proceduralnym.[nbsp]

Dodajmy, że obecnie funkcjonuje już nie wspólnotowy znak towarowy, lecz znak towarowy Unii Europejskiej (albo unijny znak towarowy).[nbsp]

Można zgodzić się z wyrażonym w motywach rozporządzeń 2015/2424 i 2017/1001 poglądem, iż doświadczenia zdobyte od czasu ustanowienia systemu wspólnotowego znaku towarowego wykazały, że przedsiębiorstwa z Unii i z państw trzecich przyjęły ten system, który okazał się skutecznym i opłacalnym uzupełnieniem ochrony znaków towarowych na poziomie państw członkowskich i alternatywą dla tej ochrony. Podobnie jak można zaakceptować sformułowaną w tym ostatnim, a stojącą u podstawy zmian konstatację, iż ocena ogólnego funkcjonowania systemu wspólnotowego znaku towarowego potwierdziła, że wiele aspektów tego systemu, w tym podstawowe zasady, na których jest on oparty, wytrzymało próbę czasu i nadal zaspokaja potrzeby i oczekiwania przedsiębiorców, acz istnieje potrzeba modernizacji systemu znaków towarowych w Unii. Wszystko to prawda. Jednolity znak towarowy to znakomity instrument prawny pozwalający chronić efekty działalności gospodarczej na europejskim rynku. Całkiem licznie korzystają z niego także podmioty z naszego kraju.

Graficzna przedstawialność znaku

Bodaj najistotniejszą zmianą jest odejście od warunku graficznej przedstawialności oznaczenia. Z rozporządzenia wynika, że wymóg ów usunięto z definicji unijnego znaku towarowego po to, aby umożliwić większą elastyczność przy jednoczesnym zagwarantowaniu pewności prawa w odniesieniu do sposobów przedstawiania znaków towarowych. Zdaniem projektodawców należało dopuścić możliwość przedstawiania oznaczenia w dowolnej stosownej formie, z wykorzystaniem ogólnie dostępnej techniki, czyli niekoniecznie w formie graficznej, o ile dany sposób przedstawienia jest jasny, precyzyjny, samodzielny, łatwo dostępny, zrozumiały, trwały i obiektywny. W efekcie – zgodnie z art. 4 rozporządzenia 1001/2017 – obecnie unijny znak towarowy może składać się po prostu z jakichkolwiek oznaczeń, w szczególności z wyrazów, łącznie z nazwiskami, lub rysunków, liter, cyfr, kolorów, kształtu towarów lub ich opakowań lub dźwięków. Pod jednym wszakże warunkiem – że oznaczenia takie umożliwiają odróżnianie towarów lub usług jednego przedsiębiorstwa od towarów lub usług innych przedsiębiorstw oraz dają się przedstawić w rejestrze unijnych znaków towarowych w sposób pozwalający właściwym organom i odbiorcom na ustalenie jednoznacznego i dokładnego przedmiotu ochrony udzielonej właścicielowi tego znaku towarowego.

Do tej pory definicja brzmiała podobnie, ale różniła się jednym istotnym elementem. Wedle rozporządzenia 207/2009 wspólnotowy znak towarowy mógł składać się z jakiegokolwiek oznaczenia, które można przedstawić w formie graficznej, w szczególności z wyrazów, łącznie z nazwiskami, rysunków, liter, cyfr, kształtu towarów lub ich opakowań, pod warunkiem że oznaczenia takie umożliwiają odróżnianie towarów lub usług jednego przedsiębiorstwa od towarów lub usług innych przedsiębiorstw. Czyli, jak wspomniano, znikł wymóg graficznej przedstawialności znaku. Przecięte zostały tym samym wątpliwości co do dopuszczalności ochrony niektórych – mniej typowych – oznaczeń. Przedsiębiorcy mają obecnie do wyboru nie tylko słowa, grafiki, kształty czy zestawienia kolorów, ale i hologramy, dźwięki, znaki ruchome itp.

Procedura zgłoszeniowa

Z nową definicją korespondują przepisy wykonawcze określające wymogi stawiane przed zgłoszeniem unijnego znaku towarowego. Zgodnie z art. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2017/1431 z dnia 18 maja 2017 r. określającego szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 207/20094[nbsp]w sprawie znaku towarowego Unii Europejskiej znak towarowy przedstawia się w dowolnej stosownej formie, z wykorzystaniem ogólnie dostępnej techniki, o ile może on zostać odtworzony w rejestrze w sposób jasny, precyzyjny, samodzielny, łatwo dostępny, zrozumiały, trwały i obiektywny, tak aby umożliwić właściwym organom i opinii publicznej ustalenie jasnego i dokładnego przedmiotu ochrony udzielonej jego właścicielowi. Z różnymi rodzajami znaków wiążą się odmienności dotyczące ich zgłaszania do ochrony. A ponieważ przed Urzędem Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (dalej: Urząd lub EUIPO) przedsiębiorcy mogą działać sami i nie muszą korzystać z pomocy pełnomocników, powinni pamiętać, że w przypadku znaku towarowego:

  • słownego (tzn. składającego się wyłącznie ze słów lub liter, cyfr, innych standardowych znaków typograficznych lub ich zestawienia) ‒ znak przedstawia się poprzez złożenie reprodukcji oznaczenia standardową czcionką i w normalnym układzie, bez elementów graficznych i kolorów;
  • graficznego (tzn. takiego, w którym użyto niestandardowych znaków, stylizacji lub układu, jak też elementów graficznych lub kolorów – w tym znaków, które składają się wyłącznie z elementów graficznych lub z zestawienia elementów graficznych i słownych) ‒ znak przedstawia się poprzez złożenie reprodukcji oznaczenia przedstawiającej wszystkie jego elementy oraz, w stosownych przypadkach, kolory;
  • przestrzennego (tzn. składającego się z kształtu trójwymiarowego lub obejmującego taki kształt, w tym pojemników, opakowań, samego produktu lub ich podobizny) ‒ znak przedstawia się poprzez złożenie reprodukcji graficznej kształtu, w tym obrazów wygenerowanych komputerowo, albo fotografii. Reprodukcja graficzna lub fotograficzna może obejmować różne widoki (przy czym jeżeli przedstawienie nie jest przekazywane drogą elektroniczną, może ono zawierać co najwyżej sześć różnych widoków);
  • pozycyjnego (tzn. takiego, który polega na specyficznym sposobie nałożenia lub umieszczenia znaku na produkcie) ‒ znak przedstawia się poprzez złożenie reprodukcji, która odpowiednio określa pozycję znaku i jego rozmiar lub proporcje w odniesieniu do danych towarów (tu elementy, które nie są częścią przedmiotu rejestracji, należy w miarę możliwości graficznie wydzielić linią przerywaną lub kropkowaną, a do ich przedstawienia można dołączyć opis zawierający wyjaśnienie sposobu umieszczenia oznaczenia na towarach);
  • stanowiącego wzór (tzn. składającego się wyłącznie z regularnie powtarzających się elementów) ‒ znak przedstawia się poprzez złożenie reprodukcji pokazującej wzór powtórzenia (przy czym do przedstawienia można dołączyć opis zawierający wyjaśnienie, w jaki sposób elementy powtarzają się regularnie);
  • będącego kolorem ‒ znak przedstawia się poprzez złożenie reprodukcji koloru wraz ze wskazaniem tego koloru poprzez odniesienie do powszechnie uznanego kodu koloru (jeżeli znak towarowy składa się wyłącznie z jednego koloru bez konturów) albo poprzez złożenie reprodukcji pokazującej systematyczne ułożenie zestawienia kolorów w jednorodny i z góry ustalony sposób wraz ze wskazaniem tych kolorów poprzez odniesienie do powszechnie uznanego kodu koloru (jeżeli znak towarowy składa się wyłącznie z zestawienia kolorów bez konturów), przy czym wówczas można również dodać opis systematycznego ułożenia kolorów);
  • dźwiękowego ‒ przedstawia się go poprzez złożenie odtwarzającego go pliku dźwiękowego lub przez dokładne przedstawienie dźwięku w formie zapisu nutowego;
  • ruchomego (tzn. składającego się z ruchu lub zmiany pozycji elementów znaku lub obejmującego taki ruch lub zmianę pozycji) ‒ znak przedstawia się poprzez złożenie pliku wideo lub poprzez szereg sekwencyjnych obrazów nieruchomych ilustrujących ruch lub zmianę pozycji (jeżeli używane są obrazy nieruchome, można je ponumerować lub dołączyć do nich opis wyjaśniający całą sekwencję);
  • multimedialnego (tzn. składającego się z zestawienia obrazu i dźwięku lub obejmującego takie zestawienie) ‒ znak przedstawia się poprzez złożenie pliku audiowizualnego zawierającego zestawienie obrazu i dźwięku;
  • holograficznego ‒ znak przedstawia się poprzez złożenie pliku wideo lub reprodukcji graficznej lub fotograficznej obejmujących widoki niezbędne do wystarczającego zidentyfikowania efektu holograficznego w całości.

Unijne znaki certyfikujące

Kolejną większą zmianą w systemie jednolitego znaku towarowego jest wprowadzenie możliwości udzielania ochrony znaków certyfikujących. W motywach rozporządzenia 2015/2424 napisano, że nowe regulacje dodaje się jako uzupełnienie istniejących przepisów dotyczących wspólnotowych znaków wspólnych i w celu wyeliminowania nierównowagi pomiędzy systemami krajowymi a systemem unijnego znaku towarowego, a także po to, aby zapewnić instytucjom lub organizacjom certyfikującym możliwość zezwalania uczestnikom systemu certyfikacji na używanie znaku jako oznaczenia dla towarów lub usług spełniających wymogi w zakresie certyfikacji. Zgodnie z nowymi regulacjami znak certyfikujący to unijny znak towarowy określony jako taki w momencie zgłoszenia i pozwalający odróżnić towary lub usługi, które zostały certyfikowane przez właściciela znaku pod względem materiału, sposobu produkcji towarów lub świadczenia usług, jakości, dokładności lub innych właściwości, z wyjątkiem pochodzenia geograficznego, od towarów i usług, które nie są w ten sposób certyfikowane. Wyjątek dotyczący pochodzenia geograficznego wziął się stąd, że w prawodawstwie unijnym od dawna są już przepisy szczegółowo regulujące te zagadnienia i dublowanie ich nie byłoby celowe.[nbsp]

Unijny znak certyfikujący może zgłosić każda osoba fizyczna lub prawna – w tym instytucje, organy oraz podmioty prawa publicznego – pod warunkiem, że nie prowadzi działalności gospodarczej obejmującej dostarczanie towarów lub usług tego samego rodzaju co towary i usługi certyfikowane. Stosuje się do nich, co do zasady, te same przepisy co do zwykłych znaków towarowych Unii Europejskiej. Nieco dokładniej warto natomiast omówić to, co oba typy oznaczeń różni. Niektóre rozwiązania przyjęte w obowiązujących od 1 października 2017 r. regulacjach mogą być bowiem dla przedsiębiorców nowością.

Przede wszystkim przy zgłaszaniu unijnego znaku certyfikującego nie obejdzie się bez regulaminu jego używania. Zgłaszający powinien przedłożyć go EUIPO w ciągu dwóch miesięcy od daty zgłoszenia. Dokument ten ma zawierać:

  • nazwę albo imię i nazwisko zgłaszającego,
  • oświadczenie, że zgłaszający nie prowadzi działalności gospodarczej obejmującej dostarczanie towarów lub usług tego samego rodzaju co towary i usługi certyfikowane,
  • przedstawienie unijnego znaku certyfikującego,
  • towary lub usługi objęte unijnym znakiem certyfikującym,
  • cechy charakterystyczne towarów lub usług, które mają być certyfikowane unijnym znakiem certyfikującym, takie jak materiał, sposób produkcji towarów lub świadczenia usług, jakość lub dokładność,
  • warunki dotyczące używania unijnego znaku certyfikującego, łącznie z sankcjami,
  • osoby uprawnione do używania unijnego znaku certyfikującego,
  • w jaki sposób organ certyfikujący ma badać te cechy charakterystyczne oraz nadzorować używanie unijnego znaku certyfikującego.

Odrzucenie zgłoszenia

Kolejna różnica pojawia się na etapie rozpatrywania zgłoszenia. Oprócz przypadków,gdy odrzucenie zgłoszenia unijnego znaku towarowego następuje na podstawie zwykłych, takich samych dla wszystkich unijnych znaków towarowych podstaw, zgłoszenie unijnego znaku certyfikującego odrzuca się także np. wówczas, gdy regulamin używania jest sprzeczny z porządkiem publicznym lub z przyjętymi dobrymi obyczajami alboistnieje ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do charakteru lub znaczenia znaku, w szczególności jeżeli może on być uznany za coś innego niż znak certyfikujący. W tym miejscu warto zwrócić uwagę, że zgłoszenia nie odrzuca się, jeżeli w międzyczasie zgłaszający, w wyniku zmiany regulaminu używania, spełni wymogi stawiane przed tym dokumentem.[nbsp]

Wygaśnięcie i unieważnienie

O znak certyfikujący trzeba dbać. Po pierwsze, właściciel unijnego znaku certyfikującego powinien przedłożyć Urzędowi regulamin używania po każdej zmianie treści tego dokumentu. Po drugie, należy czuwać, aby nie doszło do wygaśnięcia ochrony. Przypomnijmy, że ochrona ta może wygasnąć, np. gdy w okresie pięciu lat znak towarowy nie był rzeczywiście używany w Unii w odniesieniu do towarów lub usług, dla których został on zarejestrowany, a nie istnieją usprawiedliwione powody nieużywania, albo gdy w wyniku działania lub braku działania właściciela znak towarowy stał się nazwą zwykle używaną w obrocie dla towaru lub usługi, w odniesieniu do których jest zarejestrowany. W przypadku znaku certyfikującego oprócz takich przesłanek dochodzą kolejne. Wygaśnięcie praw właściciela unijnego znaku certyfikującego stwierdza się bowiem m.in. wtedy, kiedy:

  • właściciel zaczął prowadzić działalność gospodarczą obejmującą dostarczanie towarów lub usług tego samego rodzaju co towary i usługi certyfikowane,
  • właściciel nie podejmuje stosownych środków w celu uniemożliwienia używania unijnego znaku certyfikującego w sposób niezgodny z warunkami używania ustanowionymi w regulaminie używania,
  • sposób, w jaki unijny znak certyfikujący jest używany przez właściciela, powoduje ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do charakteru lub znaczenia znaku (w szczególności jeżeli może on być uznany za coś innego niż znak certyfikujący).

Podobnie rzecz ma się z unieważnieniem – oprócz ogólnych przesłanek unieważnienia (brak odróżniającego charakteru znaku, możliwość wprowadzenia w błąd, konflikty ze znakami zgłoszonymi wcześniej przez inne podmioty itd.) ‒ w przypadku unijnego znaku certyfikującego dochodzą kolejne. Podlega on także unieważnieniu m.in. wówczas, gdy regulamin używania jest sprzeczny z porządkiem publicznym lub z przyjętymi dobrymi obyczajami – chyba że właściciel unijnego znaku certyfikującego zmieni regulamin.

Zmiany proceduralne

Wreszcie trzecią grupą zmian są te dotyczące kwestii formalnych, regulujących sam przebieg postępowania. Jak wynika z motywów rozporządzenia, prawodawca unijny uznał na podstawie doświadczenia nabytego w toku funkcjonowania systemu jednolitego znaku towarowego, że wskazane jest udoskonalenie niektórych aspektów procedury. Celem było jej uproszczenie i przyspieszenie. Zmiany mają jednak charakter na tyle szczegółowy, że jest wielce prawdopodobne, iż nie wszyscy zgłaszający z Polski będą mieli okazję odczuć na sobie tego nowe skutki. Dlatego tu zostaną zasygnalizowane jedynie niektóre.

I tak obecnie nieco inne reguły obowiązują przy zastrzeganiu tzw. pierwszeństwa wystawowego. Przypomnijmy, że w postępowaniu mającym na celu ochronę znaków towarowych generalnie obowiązuje zasada kto pierwszy, ten lepszy. Innymi słowy, zgłaszający znak później musi liczyć się z tym, że nie uzyska ochrony (ewentualnie uzyskaną utraci), jeżeli kto inny zgłosił ten sam znak dla takich samych produktów wcześniej. To oczywiście uproszczenie, bo przesłanek ochrony znaku jest więcej, idzie tu jednak o ukazanie generalnej zasady. Wyjątkiem od niej jest m.in. wspomniane już pierwszeństwo wystawowe. Otóż jeśli zgłaszający unijny znak towarowy wystawił towary lub usługi oznaczone zgłaszanym znakiem podczas oficjalnej lub oficjalnie uznanej wystawy międzynarodowej, może on, pod warunkiem dokonania zgłoszenia w terminie sześciu miesięcy od daty pierwszego wystawienia towarów lub usług oznaczonych zgłaszanym znakiem, zastrzec prawo pierwszeństwa od daty wystawienia, a nie zgłoszenia. Po wejściu nowych przepisów w życie zgłaszający, który zamierza zastrzec pierwszeństwo wystawowe, przedstawia w terminie trzech miesięcy od daty zgłoszenia dowody, że wystawione towary lub usługi były oznaczone zgłaszanym znakiem. Samego zastrzeżenia dokonuje się teraz jednocześnie ze zgłoszeniem unijnego znaku towarowego. Wcześniej takie oświadczenia mogły być składane także po złożeniu wniosku.

Inna ze zmian dotyczy tzw. rejestracji międzynarodowych wskazujących Unię. Tytułem przypomnienia – od lat pozostają w mocy konwencje międzynarodowe pozwalające dokonywać zamiast wielu zgłoszeń krajowych jednego zgłoszenia ze skutkiem na terytorium więcej niż jednego kraju, w tym także terytorium Unii Europejskiej. Zgodnie z nowymi regulacjami złożone w Urzędzie wnioski o rejestrację zmiany własności, licencji lub ograniczenia prawa uprawnionego do rozporządzania, zmiany lub wykreślenia licencji lub zniesienia ograniczenia prawa uprawnionego do rozporządzania Urząd przekazuje do Biura Międzynarodowego Światowej Organizacji Własności Intelektualnej, jeżeli towarzyszą im odpowiednie dowody potwierdzające przeniesienie, licencję lub ograniczenie prawa do rozporządzania lub dowody potwierdzające, że licencja już nie istnieje lub została zmieniona, lub że ograniczenie prawa do rozporządzania zostało zniesione.

Warto wspomnieć i o tym, że większość materiałów dowodowych wciąż można składać w dowolnym języku urzędowym UE. Jeżeli jednak nie jest on językiem postępowania, Urząd może, z urzędu lub na uzasadniony wniosek drugiej strony, wymagać przedłożenia tłumaczenia na ten język w terminie przezeń wyznaczonym.

Paweł Wrześniewski

rzecznik patentowy

www.pwrz.pl

[nbsp]

Artykuł pochodzi z[nbsp]Biuletynu Euro Info 6 (177) 2017



[1] Dz.U. L 78 z 24.3.2009, s. 1‒42.

[2] Dz.U. L 341 z 24.12.2015, s. 21‒94.

[3] Dz.U. L 154 z 16.6.2017, s. 1‒99.

[4] Dz.U. L 78 z 24.3.2009, str. 1—42.