11 kwiecień 2019

Turystyka – potencjał i wyzwania

Turystyka jest jednym z działów polskiej gospodarki, który w najmniejszym stopniu narażony jest na czynniki związane z cyfryzacją i robotyzacją. Jednak dynamiczny rozwój tego sektora w Polsce powoduje, że stoi on przed coraz większymi wyzwaniami rekrutacyjnymi. W jaki sposób kształtuje się popyt na pracę, jakie potrzeby zgłaszają pracodawcy oraz trendy przyszłości były jednym z głównych tematów dyskusji, podczas której zaprezentowano wyniki pierwszego badania Branżowego Bilansu Kapitału Ludzkiego w sektorze Turystyka. Raport został opracowany przez PARP we współpracy z Uniwersytetem Jagiellońskim oraz Sektorową Radą ds. Kompetencji Turystyka.

Turystyka to ważny dział gospodarki, który z roku na rok zatrudnia coraz więcej osób. Obecnie zatrudnienie szacowane jest na ok. 760 tys. osób (tj. 4,7% ogółu pracujących), z czego niemal 300 tys. osób pracuje w działalności związanej bezpośrednio z zakwaterowaniem oraz usługami gastronomicznymi. Dynamiczny rozwój sektora przekłada się na wzrost zapotrzebowania na pracowników.  Blisko 63% pracodawców wskazało brak odpowiednich kandydatów do pracy, z kolei stanowiska niższego szczebla charakteryzuje duża rotacja, co jest następstwem postrzegania przez pracowników zawodów „turystycznych”, takich jak kelner, recepcjonista, czy pokojowa, jako prace tymczasowe. „Tymczasowość” pracy utrudnia zapewnienie wysokiej jakości usług i generuje wysokie koszty dla firm, związane m.in. z koniecznością prowadzenia licznych procesów rekrutacyjnych, czy dużym ryzykiem inwestowania w pracowników. Z drugiej zaś strony, niski poziom bezrobocia powoduje, iż czas rekrutacji nowego pracownika wydłuża się. Obok wyzwania jakim jest rekrutacja, eksperci zaznaczyli również rosnącą konkurencję na rynku usług hotelarskich, w postaci innych podmiotów niż hotele (np. wynajmowanie mieszkań czy pokoi przez osoby prywatne).

Prezentacja pierwszego branżowego badania Bilansu Kapitału Ludzkiego

Duża rotacja, „tymczasowość” i sezonowość powoduje, że pracodawcy nie inwestują w swoich pracowników. Najczęściej zdarza się, że pracownicy uczestniczą w (zazwyczaj obowiązkowych) szkoleniach z zakresu BHP czy szkoleniach przeciw pożarowych. Pracownikami najbardziej aktywnymi w kontekście rozwoju kompetencji są pracownicy branży: Imprezy i organizacja turystyki oraz branży:  Pilotaż, Przewodnictwo i Animacja czasu wolnego. Wśród osób szkolących się, głównym motywem rozwijania swoich kompetencji jest ogólne podniesienie umiejętności potrzebnych w pracy oraz zwiększenie swoich zarobków, zmniejszenie ryzyka utraty pracy i chęć znalezienia lepszej pracy. Znajomość języka obcego jest jedną z kluczowych wymagań na wielu stanowiskach związanych z turystyką. Obok kompetencji twardych, pracodawcy sektora wskazują również, jako te pożądane kompetencje samoorganizacyjne, czyli zarządzanie czasem, samodzielność podejmowania decyzji i przejawianie inicjatywy,  odporność na stres i chęć do pracy, interpersonalne – komunikatywność, współpraca w grupie, a także rozwiązywanie konfliktów międzyludzkich i reagowanie w sytuacjach konfliktowych. Oczywiście ważne są również kompetencje zawodowe, czyli specyficzne umiejętności niezbędne do wykonywania zadań właściwych dla danego stanowiska pracy.

Respondenci biorący udział w badaniu ilościowym, postrzegają sektor turystyczny, jako część rynku, która w niewielkim stopniu podatna jest na zmiany technologiczne, jeśli chodzi o strukturę zatrudnienia oraz zapotrzebowanie na pracowników.

W opinii ekspertów i analizy trendów można wnioskować, że sektor turystyczny w kolejnych kilku latach skoncentruje się na podnoszeniu kompetencji zatrudnionych kadr. Niezbędne będą także inwestycje w podniesienie jakości miejsc pracy w sektorze, który – by przyciągać wartościowych pracowników – będzie musiał zadbać o swój wizerunek. Niezbędne będą tu działania na rzecz kształtowania obrazu turystyki i firm turystycznych, jako atrakcyjnych miejsc pracy.

Raport „Branżowy Bilans Kapitału Ludzkiego w sektorze Turystyka” został poświęcony analizie i potrzebom sektora w Polsce. Badanie zostało opracowane przez PARP we współpracy z Uniwersytetem Jagiellońskim oraz Sektorową Radą ds. Kompetencji Turystyka.